Nếu như năm 1998, Điện Biên phát hiện 6 ca nhiễm HIV đầu tiên tại T.P Điện Biên Phủ, thì đến hết tháng 6/2008, HIV/AIDS đã lây lan đến 74/106 xã phường, thị trấn, số tích lũy 2.510 người; số bệnh nhân chuyển giai đoạn AIDS là 985 người và 702 người tử vong. Trung bình mỗi ngày, tỉnh phát hiện mới hơn 2 trường hợp nhiễm HIV, 1 người chết do AIDS.

Chính tình trạng trên đã đưa Điện Biên “vươn lên” đứng thứ 3 toàn quốc (sau T.P Hồ Chí Minh và Sơn La) về tỷ lệ số người mắc HIV so với dân số. Theo kết quả giám sát trọng điểm của Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS tỉnh: HIV tập trung chủ yếu ở thanh niên độ tuổi 20 - 39 (chiếm 82,86%). Đây là nguồn nhân lực đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp phát triển bền vững của đất nước. 6 tháng đầu năm 2008, Trung tâm thực hiện tư vấn, xét nghiệm 2.734 trường hợp, trong đó phát hiện 499 mẫu dương tính (chiếm 18,25%). Số người nhiễm HIV mới được phát hiện 6 tháng qua tăng gấp 2,1 lần, bằng 210% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng tháng 7/2008, Trung tâm phát hiện 90/622 mẫu dương tính HIV.

Căn bệnh HIV/AIDS có nguy cơ lây lan ra cộng đồng, có mặt trên tất cả các đối tượng trong xã hội. Trong đó, đối tượng nghiện ma túy chiếm 25%; phụ nữ mang thai 2,97%; bệnh nhân nghi ngờ AIDS chiếm 59,5%; phạm nhân 17,8%; phụ nữ tuổi sinh đẻ 2,6%, thanh niên khám nghĩa vụ quân sự 5,9%, đối tượng xét nghiệm tự nguyện 21,2%... Theo bà Cao Kim Thoa, Phó Giám đốc Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS tỉnh: Trong thời gian qua, công tác tuyên truyền phòng, chống HIV được tăng cường tại cơ sở; sự phân biệt đối xử với người nhiễm HIV tại cộng đồng có chiều hướng giảm. Số người nhiễm HIV phát hiện mới có xu hướng tăng cao, nguyên nhân do các đối tượng có nguy cơ lây nhiễm mạnh dạn làm xét nghiệm để được tư vấn, điều trị thuốc kháng vi rút ARV, hy vọng kéo dài sự sống. Bên cạnh đó, công tác sàng lọc HIV tại các cơ sở y tế huyện được triển khai chặt chẽ, các bệnh nhân nghi ngờ nhiễm HIV được tư vấn, xét nghiệm.

Mọi ngành phải cùng vào cuộc phòng chống HIV/AIDS

Trước sự gia tăng "chóng mặt" của HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh, cho thấy công tác phòng, chống HIV/AIDS còn bộc lộ nhiều hạn chế. Nhiều địa phương coi công tác này là nhiệm vụ của ngành Y tế, ít có sự phối hợp. Tình trạng sử dụng ma túy trên địa bàn tỉnh vẫn diễn biến phức tạp. Công tác cai nghiện hàng năm chỉ như "bắt cóc bỏ đĩa", bởi có đến 99% người nghiện ma túy tái nghiện. Việc tiếp cận người nghiện chích ma túy để tuyên truyền, giáo dục gặp nhiều khó khăn.

Trước làn sóng HIV/AIDS đang có chiều hướng lây lan ra cộng đồng, rất cần giải pháp đồng bộ và cấp bách, góp phần ngăn chặn, đẩy lùi đại dịch nguy hiểm này. Trước hết cần tăng cường các biện pháp thực hiện triệt để công tác giảm cung, giảm cầu về ma túy, đồng thời can thiệp, giảm tác hại trong nhóm tiêm chích ma túy, để hạn chế sự lây lan HIV/AIDS. Các ban ngành cần triển khai thực hiện Chỉ thị 54 - CT/TW giai đoạn 2006 - 2010 về đổi mới công tác truyền thông, thay đổi hành vi trong phòng, chống HIV/AIDS. Trong đó, quan tâm hơn nữa công tác triển khai chiến dịch truyền thông; giảm kỳ thị đối với người nhiễm HIV/AIDS; tăng cường các dịch vụ dự phòng và điều trị cho người nghiện ma túy; lồng ghép phòng nhiễm HIV với chăm sóc và điều trị cho người nhiễm HIV/AIDS; tổ chức tham quan các mô hình hình cai nghiện ma túy và phòng, chống lây nhiễm HIV/AIDS hiệu quả ở một số tỉnh lân cận để học tập và làm theo.